Zelf studeerde ik aan de faculteit van de Toegepaste Wetenschappen, onder studenten bekend als "bij de burgies", en had ik dus geen les van Jaap Kruithof, maar mijn toenmalig lief volgde als vrij studente lessen bij hem. Zo leerden wij Kruithof beiden kennen en al snel gingen onze discussies over de onderwerpen die hij in zijn les had besproken. Hij confronteerde graag en liet telkens onconventionele standpunten los op zijn publiek.

Op een dag had hij bijvoorbeeld een experiment gedaan, zo vertelde hij in de les. Hij had een stuk brood voor zijn auto gelegd, gewacht tot een duif er van kwam eten en was dan zo snel mogelijk op de duif af gereden. De bedoeling van het experiment: weten welk instinct bij die duif nu bepalender was voor haar gedrag. Zou ze blijven zitten omdat ze voedsel nodig had of zou ze wegvliegen omdat ze wou overleven?

Tot op de dag van vandaag heb ik geen idee of hij dat niet gewoon zei in de hoop dat er toch één student zou zeggen: "meneer Kruithof, dat kan niet!". Nu ik in de krant lees dat hij een voorvechter was van dierenrechten denk ik dat hij teleurgesteld was in zijn studenten als niemand zo reageerde. Dat was trouwens meestal het geval. Ook toen al wilden studenten gewoon afstuderen en werk vinden in plaats van de wereld te veranderen.

Eén keer ben ik naar een filmavond geweest in de Blandijn die hij had samengesteld. Eerst werd 'Un Chien Andalou' getoond, een film waar ik toen niets van begreep maar wel door gefascineerd was. Daarna werd een soort geromantiseerde fictieve documentaire getoond over hoe op een dag het hongerlijdende volk in Afrika een mars begon naar het welvarende Europa. Een mars die onderweg meer en meer volk oppikte en tegen dat de poorten van Fort Europa werden bereikt massale proporties had aangenomen. Hoe de film afliep weet ik niet meer.

Na de film vroeg hij wat iedereen vond van de film. Het waren de tijden dat immigratie beperken nog als misdadig werd beschouwd in linkse milieus en iedereen vond de film dus geweldig. Hij had hem zelf geprogrammeerd, en had allicht deze reactie verwacht. Hij vond hem rotslecht. De revolutie zou nooit zo gebeuren, de film was een sprookje, een geromantiseerd ideaalbeeld dat niks met de realiteit te maken had. De hele zaal was in zijn pik gebeten, of zo voelde het toch aan, maar gediscussieerd werd er wel. Kruithof versus zijn publiek, één tegen allen.

Zou hij eenzaam geweest zijn in de laatste jaren? Naar zijn betoog werd bijna niet meer geluisterd en mediageile collega's gingen met heel veel meer eer lopen. Dat het kapitalisme nog eens zwakjes ter discussie wordt gesteld heeft hij nog net meegemaakt dankzij de huidige economische crisis. Maar dat dat kapitalisme uiteindelijk wel zal overleven zal hij ook wel beseft hebben, zeker?

Zoals zelfs de Marxisten tegenwoordig beseffen : het kapitalisme komt er altijd bovenop, de vraag is alleen ten koste van wat. Jaap zal het niet meer meemaken de volgende keer dat de vraag beantwoord wordt.